Shiatsu in een massagestoel: oorsprong, techniek en wat de stoel allemaal kan

Shiatsu betekent letterlijk ‘vingerdruk’. De term duikt voor het eerst op in 1928 in een Japanse medische publicatie, maar de techniek zelf is ouder en vindt zijn oorsprong in de Chinese geneeskunde. De moderne vorm ontstond in de jaren twintig van de vorige eeuw dankzij Tokujiro Namikoshi, die Oosterse acupressuur combineerde met westerse massagetechnieken . Het door hem opgerichte Japan Shiatsu College geeft sinds 1940 les in Tokio en bestaat tot op de dag van vandaag.

Wat Shiatsu onderscheidt van andere massages

Er wordt niet gewreven en niet gekneed. Er wordt gewerkt met verticale druk, klassiek met de duimen, maar ook met de vingers en de handpalmen. De druk wordt opgebouwd, vastgehouden en weer losgelaten, op punten langs de meridianen, zoals die in de Chinese geneeskunde worden beschreven.

Het tweede verschil is van praktische aard: shiatsu wordt traditioneel in kleding gegeven, zonder olie, vaak op een mat op de grond. Het draait om druk, niet om het glijden over de huid.

Hoe een behandeling bij de therapeut verloopt

Een sessie duurt meestal 50 tot 60 minuten. In het begin wordt er gesproken over klachten en de levenssituatie, waarna bij veel benaderingen de hara-diagnose volgt: de therapeut palpeert de buik, omdat volgens de leer de twaalf hoofdmeridianen daar hun oorsprong vinden. Sommigen werken daarnaast ook met de pols.

Vervolgens wordt er gewerkt, in kleding en meestal op een mat op de grond. De therapeut voelt de spanningspatronen aan en volgt vervolgens de meridianen: druk aanhouden, cirkelbewegingen maken, rekken, weer loslaten. Er wordt druk uitgeoefend met de duimen en handpalmen, afhankelijk van de lichaamsplaats ook met ellebogen, knieën of voeten, en de druk wordt voortdurend aangepast aan wat de patiënt aangeeft. Aan het einde volgt vijf tot tien minuten natrust.

Om een merkbaar effect te bereiken, raden therapeuten meestal een reeks van vijf tot tien sessies aan, gevolgd door onderhoudsafspraken om de vier tot acht weken. Dat is het punt waarop veel mensen gaan nadenken over de aanschaf van een stoel.

De meridianen

Shiatsu gaat uit van het concept van energiebanen, de meridianen, die hun oorsprong vinden in de Chinese geneeskunde. Volgens dit concept verbinden twaalf hoofdmeridianen organen, spieren en botten, en daarin stroomt Qi. Blokkades in deze banen worden gezien als de oorzaak van klachten, en het wegnemen van die druk als de manier om ze te verhelpen.

Je hoeft dit model niet te onderschrijven om baat te hebben bij de behandeling. De punten waarop shiatsu zich richt, bevinden zich grotendeels op dezelfde plaatsen waar ook de westerse anatomie spieraanhechtingen en triggerpunten lokaliseert. Namikoshi heeft zelf de westerse anatomie uitdrukkelijk in zijn leer opgenomen.

Wat de wetenschap zegt

Een systematisch overzicht van onderzoeken naar shiatsu en acupressuur leidt tot een tweeledige conclusie. De duidelijkste aanwijzingen voor de effectiviteit zijn te vinden bij pijn, met name in de onderrug, en daarnaast bij de slaapkwaliteit van ouderen in verzorgingsinstellingen.

Een kanttekening is op zijn plaats: vooral de gegevens over acupressuur zijn solide, met meta-analyses en tientallen gecontroleerde studies. Voor shiatsu in engere zin is het bewijsmateriaal mager; de auteurs noemen het uitdrukkelijk ontoereikend, zowel qua hoeveelheid als qua kwaliteit. Bovendien werd telkens de behandeling door mensen onderzocht, niet door massagestoelen. Wie u vertelt dat een stoel aantoonbaar effectief is, gaat voorbij aan dit onderscheid.

Hoe een massagestoel Shiatsu toepast

Een fauteuil heeft geen duimen. Wat hij nabootst, is het principe van: gerichte, verticale druk die wordt aangehouden, in plaats van over de rug te strijken.

Daarvoor bewegen de massagekoppen naar een bepaalde plek, drukken diep door en blijven daar. Bij fauteuils met 3D-technologie kunt u instellen hoe ver ze doordringen; de duur per punt wordt door het programma geregeld. Modellen met een lichaamsscan leggen de punten niet vast, maar stemmen ze af op de hoogte van uw schouders en het verloop van uw wervelkolom. Fujiiryoki heeft voor deze nauwkeurigheid het mechanisme met twee kogels ontwikkeld: twee koppen komen in de groef tussen de schouderbladen, waar vier naast elkaar niet passen.

Wat de stoel niet kan: reageren op wat een therapeut onder zijn handen voelt en tijdens het gesprek te weten komt. Hij werkt de punten af die in het programma zijn opgenomen. Stoelen met een druksensor komen daar dichter bij in de buurt, omdat ze de tegendruk van de spier meten en de kracht daarop afstemmen. Een shiatsu-therapeut is daar geen vervanging voor.

Acupressuur, acupunctuur, shiatsu

De begrippen worden door elkaar gehaald. Acupunctuur werkt met naalden, acupressuur met druk op dezelfde punten; shiatsu is de Japanse variant van de druktechniek, aangevuld met rekoefeningen en westerse anatomie. Als een salon reclame maakt met acupressuur, bedoelt men daar meestal hetzelfde mee als met shiatsu: gerichte druk in plaats van strijkende bewegingen.

Waarvoor Shiatsu-programma’s geschikt zijn

Voor specifieke punten die je precies kunt aanwijzen. Wie kan aangeven waar het zit, is beter af met shiatsu dan met een programma dat de hele rug gelijkmatig behandelt. Voor ontspanning van grote oppervlakken zijn kneden en kloppen de geschiktere technieken.

Eerlijk gezegd: Shiatsu in de stoel is geen vervanging voor een behandeling door een therapeut of voor fysiotherapie. Het vormt een aanvulling daarop, maar dan wel dagelijks en zonder afspraak.

Zelf uitproberen

Of de puntdruk u bevalt, merkt u al in de eerste minuten. Sommige mensen ervaren deze als aangenaam en precies, anderen als te direct. In onze showrooms kunt u de Shiatsu-programma’s van verschillende merken achter elkaar uitproberen: ga er even in zitten en test ze uit.

Gerelateerd: 2D, 3D, 4D en 5D uitgelegd en S-Track, L-Track en iOpen.