Is een massagestoel een vervanging voor fysiotherapie?

Deze vraag komt in bijna elk consult aan de orde, meestal al na de eerste paar minuten in de stoel: kan ik daarmee fysiotherapie achterwege laten? Sinds 2020 is er een onderzoek dat precies dat heeft gemeten. Daarin werden 56 mensen met rugpijn in twee groepen verdeeld: de ene groep kreeg fysiotherapie, de andere een massagestoel.

Het korte antwoord

Nee. Een massagestoel is geen vervanging voor fysiotherapie. In het vergelijkende onderzoek uit 2020 hadden beide groepen minder pijn en konden ze zich beter bewegen dan voorheen. Bij de fysiotherapie waren beide waarden echter aanzienlijk hoger, wat statistisch is bevestigd. Wat de stoel daarentegen wel kan: hij kostte in het onderzoek 60 procent van wat de fysiotherapie kostte, bij dezelfde tevredenheid van de deelnemers. En hij staat thuis, elke avond, zonder afspraak en zonder dat je erheen hoeft te reizen. De zinvolle vraag is daarom niet of het ene het andere vervangt. De vraag luidt: wat doet fysiotherapie, wat doet de stoel, en hoe vullen ze elkaar aan? Een fysiotherapeut stelt een diagnose, corrigeert oefeningen en past de behandeling aan, iets wat geen enkel apparaat kan. De stoel staat daarentegen elke avond klaar, ook al is de volgende afspraak bij de zorgverzekeraar pas over zes weken. Wie een medisch voorschrift heeft, moet daar gebruik van maken. Wie tussen de afspraken door iets voor zijn rug wil doen, heeft met de stoel een hulpmiddel daarvoor.

Wat er in het onderzoek werd gemeten

Het onderzoek is afkomstig uit Zuid-Korea en werd in 2020 gepubliceerd in het vakblad Medicine. 56 mensen met aanhoudende rugpijn werden willekeurig in twee groepen ingedeeld: 25 kregen de gebruikelijke fysiotherapie, 31 maakten gebruik van een massagestoel. De pijn werd gemeten op een schaal van 0 tot 10, evenals de beperkingen in het dagelijks leven en de tevredenheid over de behandeling.

Beide behandelingen hielpen, en wel op statistisch significante wijze. Wat betreft pijn en het functioneren in het dagelijks leven was fysiotherapie effectiever. Wat betreft tevredenheid was er geen verschil tussen de groepen. De onderzoekers hebben bovendien de kosten meegerekend en kwamen tot de conclusie dat de stoelbehandeling 60,17 procent van de kosten van fysiotherapie bedroeg.

Haar eigen conclusie: de massagestoel is voordelig en een veelbelovende manier om pijn te bestrijden, maar hij evenaart de effectiviteit van fysiotherapie niet.

Waarom we dit toch graag aanhalen

Het zou makkelijker zijn om deze studie weg te laten. Er staat immers in dat ons product op twee van de drie meetwaarden achterblijft bij fysiotherapie. We citeren de studie omdat ze de stelling onderbouwt die we tijdens het adviesgesprek toch al zeggen: de stoel is geen vervanging voor therapie. Hij vormt een aanvulling daarop.

Een fysiotherapeut stelt een diagnose. Hij kijkt of het bekken scheef staat, of een spier verkort is, of de pijn uit de rug komt of ergens anders vandaan. Hij geeft oefeningen mee, corrigeert de uitvoering en past ze aan. Dat kan een apparaat allemaal niet.

Wat de stoel kan, is iets heel anders: hij staat er elke avond. Een afspraak bij de fysiotherapeut duurt 20 minuten en kost tussen de 60 en 120 euro als u die zelf betaalt. In veel regio’s moet u weken wachten op een afspraak via de ziektekostenverzekering. De stoel staat klaar in de woonkamer.

Wat de wetenschap verder nog zegt over de rug

Het grootste overzichtsonderzoek over dit onderwerp is afkomstig van de Cochrane Collaboration en werd in 2015 bijgewerkt. Hierin werden 25 studies met 3.096 deelnemers geëvalueerd, waarvan drie met massageapparaten en de rest met handmassage. De conclusie is terughoudend: de auteurs hebben naar eigen zeggen weinig vertrouwen in massage als effectieve behandeling tegen rugpijn. Waar er enige verbetering optrad, hield deze slechts kortstondig aan. De kwaliteit van de onderliggende studies beoordelen zij als laag tot zeer laag.

Dat is de eerlijke stand van zaken. Wie u vertelt dat een massagestoel uw rug weer in orde brengt, heeft ofwel de onderzoeksresultaten niet gelezen, ofwel probeert hij u iets te verkopen.

Bij meer specifiek omschreven klachten is het beeld duidelijker. In een onderzoek uit 2023 werden 58 kantoormedewerkers met nek- en schouderpijn gedurende zes weken gevolgd. De groep die gebruikmaakte van de massagestoel had daarna minder pijn en een hogere drukpijndrempel dan de vergelijkingsgroep die warmtebehandeling kreeg. Er traden geen bijwerkingen op.

Hoe die twee samengaan

In de praktijk zien we bij onze klanten meestal dit patroon: de fysiotherapeut stelt vast waar de pijn vandaan komt en schrijft de oefeningen voor. De stoel houdt de spieren tussen de afspraken door soepel en maakt het makkelijker om ’s avonds überhaupt te beginnen. Wie na een werkdag van 10 uur op de bouwplaats thuiskomt, doet geen rugoefeningen meer. Na 20 minuten in de stoel gaat dat al wel wat beter.

Overleg met uw arts of fysiotherapeut voordat u de stoel gebruikt bij een specifieke aandoening. Bij hernia’s, osteoporose, recente operaties en tijdens de zwangerschap moet dit eerst worden afgewogen voordat u in de stoel gaat zitten. Wat u daarbij in acht moet nemen, leest u in ons artikel ‘Wanneer is voorzichtigheid geboden bij het gebruik van een massagestoel?’.

Bronnen

• Kim SK, Min A, Jeon C, et al. Klinische resultaten en kosteneffectiviteit van therapie met massagestoelen versus standaardfysiotherapie bij patiënten met lage rugpijn: een gerandomiseerde gecontroleerde studie. Medicine (Baltimore). 2020;99(12):e19514. Bekijk de studie
• Furlan AD, Giraldo M, Baskwill A, Irvin E, Imamura M. Massage bij lage rugpijn. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2015;(9):CD001929. Bekijk de studie
• Chu H, Park SJ, Jeong Y, et al. Effect van een massagestoel op nek- en schouderpijn bij kantoormedewerkers: een gerandomiseerde gecontroleerde studie. Medicine (Baltimore). 2023;102(39):e35208. Bekijk de studie

Een overzicht van alle geëvalueerde onderzoeken, met informatie over de opzet, het aantal deelnemers en de resultaten, vindt u op de pagina ‘Onderzoeken naar massagestoelen’.

Dit artikel geeft een overzicht van onderzoeksresultaten en vormt geen vervanging voor medisch advies. Neem bij aanhoudende klachten contact op met uw arts.